CaiRang Floating Market Hub

Phá Lấu Bò — Hương Vị Đường Phố Đậm Đà Khó Quên

Có những món ăn vặt gắn liền với tuổi học trò đến mức chỉ cần nhắc tên là người ta nhớ ngay đến cổng trường, đến mấy đồng bạc lẻ dành dụm, đến tiếng cười nói rộn ràng sau giờ tan học.

Phá lấu bò là một trong những món như vậy ở miền Tây, dù giờ đây nó đã vượt xa khỏi khung cảnh vỉa hè để trở thành một món ăn được yêu thích ở mọi lứa tuổi.

Đến Chợ nổi Cái Răng, phá lấu bò không phải món ăn truyền thống gắn liền với mặt sông như hủ tiếu hay bún riêu, nhưng lại là món mà bất kỳ ai ghé Cần Thơ cũng nên dành thời gian thưởng thức, bởi nó kể một câu chuyện rất riêng về sự giao thoa văn hóa đã làm nên bản sắc ẩm thực miền Tây.

Một món ăn đi qua ba vùng văn hóa

Phá lấu không phải món ăn thuần Việt. Nó có nguồn gốc từ ẩm thực của người Triều Châu, hay còn gọi là người Tiều, một nhóm di dân Trung Quốc đến khai phá vùng đất Nam Bộ từ rất sớm. Theo nhiều tài liệu ẩm thực, món này ra đời gắn với truyền thống cúng kiếng giỗ chạp của người Tiều, khi heo hay bò được dùng để cúng nhưng ăn không hết, người ta tận dụng các phần nội tạng, tẩm ướp gia vị để giữ được lâu hơn.

Khi đến vùng đất Nam Bộ, món ăn này tiếp tục thay đổi qua quá trình giao thoa với văn hóa bản địa. Người Việt và người Khmer ở khu vực Nam Bộ đều có truyền thống dùng nước dừa trong nấu nướng, và phá lấu đã hấp thụ điều đó. Vị ngọt béo của nước cốt dừa hòa vào nước phá lấu trở thành đặc trưng không thể thiếu, là dấu ấn rõ ràng cho thấy món ăn này đã được “Nam Bộ hóa” hoàn toàn, khác biệt với phiên bản gốc của người Hoa.

Tìm hiểu sâu hơn về phá lấu

Cái tên nghe lạ tai với nhiều người, nhưng thực ra bắt nguồn từ cách gọi của người Tiều đối với phương pháp chế biến các loại nội tạng bằng cách ướp gia vị đậm đặc rồi nấu hoặc kho lâu trong nước dùng có hương vị phức hợp từ ngũ vị hương, quế chi, đại hồi, tiểu hồi và một số vị thuốc bắc khác. Qua nhiều thế hệ, từ “lấu” trở thành một phần không thể thiếu của ẩm thực đường phố miền Nam.

Tuy nhiên, Phá lấu còn có một vài phiên bản khác khi kết hợp bản sắc văn hóa giữa các nước láng giềng. Xuất phát từ việc lòng bò ở thế kỉ XX có giá rẻ hơn heo và vịt, nhưng ngày nay giá thành trên thị trường lại có thay đổi ngược lại. Thế nên món ăn này còn có một phiên bản khác chính là nấu từ nội tạng, lưỡi, và mũi của heo, bắt nguồn từ một món ở của người Khmer, tên là pak lov. Các nguyên liệu và cách nấu gần như tương tự nhau, chỉ duy nhất có thêm một nguyên liệu đặc biệt là đường thốt nốt.

Nếu có cơ hội, sau khi hoặc trước khi đến với hành trình sông nước tại Chợ Nổi Cái Răng, hãy nếm thử món Phá Lấu Heo tại các điểm quán ăn tại Cần Thơ.

Phá lấu bò — Sự đậm đà từ lòng bò

Trong các loại phá lấu, phiên bản làm từ lòng bò luôn được nhiều người miền Tây ưa chuộng nhất vì độ đậm đà đặc trưng. Nguyên liệu chính gồm các phần nội tạng bò như lá sách, gan, phổi, lòng non, được làm sạch kỹ càng để khử hết mùi hôi đặc trưng trước khi tẩm ướp.

Phần nước phá lấu là yếu tố quyết định món ăn có ngon hay không. Nước dừa hoặc nước cốt dừa được nấu cùng ngũ vị hương, quế, hồi, tỏi và hành tím phi thơm, tạo nên một loại nước sốt sánh đặc, màu nâu cánh gián đẹp mắt, vừa ngọt béo vừa thơm nồng mùi gia vị. Khi nấu đủ lâu, từng miếng lòng bò thấm đẫm gia vị, trở nên dai mềm vừa phải, cắn vào vừa có độ giòn sần sật vừa có vị béo ngậy lan tỏa trong miệng.

Cách ăn — Đơn giản mà khó quên

Phá lấu bò thường được ăn kèm với bánh mì hoặc mì gói, đôi khi cả bún tươi tùy theo sở thích từng người. Cắn một miếng bánh mì giòn, chấm vào chén nước phá lấu sánh đặc, cảm nhận vị béo của nước cốt dừa hòa cùng vị cay nhẹ và mùi thơm của các loại gia vị, đó là trải nghiệm khiến nhiều người mê mẩn từ lần đầu thử.

Một thành phần không thể thiếu khi ăn phá lấu là chén nước chấm pha riêng, thường có tắc tươi vắt, ớt băm, một chút đường và nước mắm. Vị chua thanh của tắc giúp cân bằng lại độ béo ngậy của nước phá lấu, làm cho món ăn trở nên thanh thoát hơn, ăn nhiều cũng không thấy ngán.

Một món vặt mang nhiều ký ức

Ở các tỉnh miền Tây, phá lấu bò gắn liền với hình ảnh những xe đẩy nhỏ trước cổng trường, nơi học sinh tụ tập sau giờ học, mỗi người một chén nhỏ vừa ăn vừa trò chuyện. Đó là một phần ký ức tuổi thơ của rất nhiều người con miền Tây, dù lớn lên có đi đâu xa, chỉ cần ngửi thấy mùi quế hồi thơm nồng từ một quán phá lấu là lại nhớ về những buổi chiều sau giờ học năm nào.

Đến Cần Thơ, bạn hoàn toàn có thể tìm thấy món này ở các khu chợ đêm hoặc phố ẩm thực gần trung tâm thành phố, thưởng thức cùng không khí náo nhiệt của phố xá về đêm, một trải nghiệm bổ sung hoàn hảo bên cạnh chuyến tham quan Chợ nổi Cái Răng vào buổi sáng.

Nguồn tham khảo

“Nguồn gốc món phá lấu, hành trình văn hóa qua các thế kỷ” — dobuon.vn
“Phá lấu là gì, phá lấu gồm những gì và các cách nấu phá lấu đơn giản” — dienmayxanh.com
“Phá lấu đặc sản nổi tiếng ở đâu Việt Nam” — dacsanhht.com