CaiRang Floating Market Hub

Thương hồ Cái Răng – Những phận người lấy sông làm nhà

Giữa những náo nhiệt, rực rỡ của một điểm đến du lịch nổi tiếng, Chợ nổi Cái Răng vẫn lặng lẽ ôm ấp những cuộc đời rất khác.

Đó là cuộc sống của hàng trăm hộ gia đình thương hồ, những người từ bao đời nay đã chọn lấy ghe xuồng làm đất liền, lấy dòng sông Hậu làm nhà, vẽ nên một nét chấm phá đầy trầm mặc nhưng cũng vô cùng kiên cường của miền sông nước Tây Đô.

ảnh: nụ cười mêkông

Mái nhà bồng bềnh và sinh kế theo con nước

Với người miền Tây, chiếc ghe không đơn thuần là phương tiện giao thương, mà nó là tài sản lớn nhất, là tổ ấm che mưa che nắng của cả một gia đình qua nhiều thế hệ. Từ các ngả sông đổ về Chợ nổi Cái Răng, mỗi chiếc ghe cào, ghe bầu lớn nhỏ là một “ngôi nhà di động” đúng nghĩa. Ở đó, người ta cũng có bếp lửa đỏ rực mỗi sớm mai, có những chậu hoa mười giờ treo lủng lẳng trước mạn thuyền, và có cả tiếng cười đùa của những đứa trẻ sinh ra ngay trên sóng nước.

ảnh: báo lao động

Cuộc sống của cư dân thương hồ vận hành theo một quy luật rất riêng, quy luật của những mùa nông sản và những mùa nước nổi, nước ròng. Sinh kế của họ gắn liền với mớ khoai, trái bưởi, quả dưa hấu được thu mua từ các nhà vườn rồi mang ra chợ nổi bỏ mối. Không có cửa hàng cố định, họ giao tiếp với khách mua bằng những “cây bẹo” dựng trước mũi ghe. Cây bẹo treo thứ gì, ghe bán thứ ấy.

Điều giữ cho những mối làm ăn trên sông bền chặt không phải hợp đồng giấy tờ, mà là chữ “tín” truyền từ đời này sang đời khác, thứ tài sản vô hình mà dân thương hồ xem trọng không kém chiếc ghe dưới chân mình. Sự mộc mạc, thật thà trong cách buôn bán của người thương hồ chính là thứ định hình nên cái gọi là “văn hóa chợ nổi” mà không một đô thị hiện đại nào có thể sao chép được.

Những góc khuất sau tiếng máy nổ sương sớm

Đằng sau bức tranh bình minh rực rỡ thường thấy trong các bức ảnh du lịch là một thực tế mưu sinh không ít nhọc nhằn. Cuộc sống lấy sông làm nhà đồng nghĩa với việc đối mặt với trăm bề thiếu thốn. Nguồn nước sinh hoạt, giặt giũ chủ yếu dựa vào dòng sông, điện thắp sáng phụ thuộc vào những chiếc bình ắc-quy nhỏ, và mỗi trận giông bão đi qua là một lần chiếc ghe chao đảo, khiến những người mẹ, người cha phải thức trắng đêm để giữ cho mái nhà không bị sóng đánh lật.

Ngoài bão giông, người thương hồ còn đối mặt với những xoáy nước bất chợt xuất hiện giữa khúc sông tưởng hiền lành, thứ hiểm nguy không báo trước mà kinh nghiệm mấy chục năm đôi khi cũng không đủ để phòng.

Nỗi niềm lớn nhất của những phận người thương hồ có lẽ là chuyện học hành của con trẻ. Những đứa trẻ lớn lên trên ghe, từ nhỏ đã quen với việc phụ cha mẹ quấn dây neo, dọn hàng, con chữ vì thế mà cũng bập bềnh, ngắt quãng theo từng chuyến đi hàng. Dù những năm gần đây, chính quyền địa phương đã có nhiều nỗ lực mở các lớp học tình thương, lớp học nổi trên sông để phổ cập con chữ cho con em thương hồ Chợ nổi Cái Răng, nhưng hành trình tìm kiếm tương lai lên bờ của các em vẫn còn nhiều gập ghềnh.

Giữ lại nụ cười phóng khoáng miền Tây

Gian truân là thế, nhưng điều giữ chân du khách và khiến người ta nhớ mãi về thương hồ Cái Răng chính là tinh thần lạc quan, phóng khoáng đậm chất Nam Bộ. Người trên sông đối xử với nhau bằng cái tình mộc mạc. Ghe này thiếu hũ muối, ghe kia sẵn sàng sải dầm đưa sang; những câu hò, điệu lý văng vẳng lúc chiều tà khi chợ đã vãn chính là sợi dây vô hình gắn kết những con người xa lạ thành một xóm nhỏ bập bềnh trên sông.

ảnh facebook: Ercan İşsever

Sự hiện diện của những hộ gia đình lấy sông làm nhà không chỉ duy trì hoạt động kinh tế cho Chợ nổi Cái Răng, mà họ chính là những “người giữ lửa” cho di sản. Không có những nụ cười đôn hậu, không có những nếp sinh hoạt mộc mạc của người thương hồ, chợ nổi sẽ chỉ còn là một cái xác không hồn. Họ là nhân chứng, là thực thể sống động nhất minh chứng cho một nét văn hóa bản địa kiên cường và giàu tình người của miền sông nước miền Tây.

Tìm hiểu thêm không gian bên trong chiếc ghe – ngôi nhà của người dân thương hồ và chia sẻ về đời sống lênh đênh trên sông nước thông qua vlog tại đây

Nguồn tham khảo

Sở Du lịch Thành phố Cần Thơ. “Những câu chuyện về thương hồ chợ nổi Cái Răng.”
Bảo tàng Thành phố Cần Thơ. “Di sản văn hóa Chợ nổi Cái Răng.”
Báo Cần Thơ. “Kể chuyện thương hồ.”